تاریخ تأیید FDA: ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۳ شهریور ۱۴۰۵)
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ استفاده از داروی آملوز (Ameluz®) همراه با نور قرمز را برای درمان نوعی از سرطان پوست به نام «سرطان سلول بازال سطحی» در بزرگسالان تأیید کرد. این روش که بدون برداشتن جراحی ضایعه انجام می‌شود، می‌تواند برای برخی بیماران گزینه درمانی دیگری در کنار روش‌های متداول فراهم کند.
سرطان سلول بازال چیست؟
سرطان سلول بازال (Basal Cell Carcinoma) یکی از شایع‌ترین انواع سرطان پوست است. این بیماری معمولاً به‌آرامی رشد می‌کند و به‌ندرت به اندام‌های دوردست گسترش می‌یابد؛ بااین‌حال، در صورت بی‌توجهی به درمان، ممکن است به بافت‌های اطراف آسیب برساند.
نوع سطحی این سرطان بیشتر در لایه‌های سطحی پوست رشد می‌کند. انتخاب روش درمان به عواملی مانند اندازه و محل ضایعه، ویژگی‌های تومور و وضعیت سلامت بیمار بستگی دارد.
درمان با ژل و نور قرمز چگونه انجام می‌شود؟
داروی Ameluz حاوی ماده‌ای به نام آمینولولولینیک اسید (Aminolevulinic Acid) است. در این روش، پزشک ژل را روی ناحیه موردنظر قرار می‌دهد تا ماده مؤثر آن در سلول‌های هدف تجمع پیدا کند.
سپس ناحیه درمان با استفاده از دستگاه مخصوص در معرض نور قرمز قرار می‌گیرد. این نور ماده حساس به نور را فعال می‌کند و واکنش‌هایی به وجود می‌آورد که به آسیب‌دیدن و ازبین‌رفتن سلول‌های هدف کمک می‌کنند.
این روش «درمان فتودینامیک» (Photodynamic Therapy یا PDT) نام دارد. برخلاف جراحی، در این روش ضایعه با برش و برداشت مستقیم از پوست خارج نمی‌شود؛ بااین‌حال، درمان باید با تجهیزات مناسب و تحت نظر پزشک انجام شود.
مزایای احتمالی این روش چیست؟
یکی از مزایای درمان فتودینامیک، امکان درمان برخی ضایعات پوستی بدون نیاز به جراحی است. در بیماران منتخب، این موضوع ممکن است به حفظ بافت اطراف و دستیابی به نتیجه ظاهری مناسب کمک کند.
بااین‌حال، این روش برای تمام انواع سرطان پوست مناسب نیست. حتی در سرطان سلول بازال نیز انتخاب درمان به نوع، اندازه، عمق و محل ضایعه بستگی دارد. بنابراین، نمی‌توان آن را جایگزینی برای جراحی در همه بیماران دانست.
نتایج مطالعات بالینی چه می‌گویند؟
در مطالعه بالینی مرحله سوم که برای بررسی این کاربرد انجام شد، حدود ۶۶ درصد از بیماران دریافت‌کننده Ameluz همراه با نور قرمز، به نتیجه مطلوب بر اساس معیار ترکیبی ارزیابی بالینی و بررسی بافت‌شناسی دست یافتند. این میزان در گروه کنترل حدود ۵ درصد بود.
این نتایج از اثربخشی درمان در بیماران بررسی‌شده حمایت می‌کنند؛ اما به معنای موفقیت قطعی در همه بیماران نیستند. همچنین، نتیجه درمان در یک مقطع زمانی مشخص لزوماً به معنای جلوگیری از عود سرطان در بلندمدت نیست.
عوارض احتمالی درمان چیست؟
درمان فتودینامیک ممکن است با عوارض موضعی مانند درد، سوزش، قرمزی، تورم، خارش و پوسته‌ریزی همراه باشد. شدت عوارض در افراد مختلف متفاوت است.
رعایت توصیه‌های پزشک درباره مراقبت از پوست و محافظت در برابر نور خورشید پس از درمان اهمیت دارد.
آیا این روش جایگزین جراحی سرطان پوست می‌شود؟
خیر. تأیید این روش به معنای آن نیست که جراحی دیگر ضرورتی ندارد. جراحی همچنان یکی از روش‌های مهم درمان سرطان سلول بازال است و در بسیاری از موارد امکان برداشت ضایعه و بررسی بافت‌شناسی آن را فراهم می‌کند.
درمان فتودینامیک می‌تواند برای برخی بیماران گزینه مناسبی باشد؛ اما تصمیم‌گیری درباره روش درمان باید پس از تشخیص دقیق و ارزیابی ویژگی‌های ضایعه توسط پزشک انجام شود.
جمع‌بندی
تأیید Ameluz همراه با نور قرمز برای درمان سرطان سلول بازال سطحی در بزرگسالان، گامی در گسترش گزینه‌های درمانی غیرجراحی برای برخی بیماری‌های پوستی است. این روش با استفاده از یک ماده حساس به نور و فعال‌سازی آن به کمک نور قرمز عمل می‌کند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، انتخاب بیماران مناسب و پیگیری پس از درمان همچنان اهمیت زیادی دارد. تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمان متناسب با نوع سرطان، نقش مهمی در دستیابی به نتیجه مطلوب دارند.
منبع
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) — اطلاعات رسمی داروی Ameluz:
https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2026/208081s040lbl.pdf
این مطلب با هدف اطلاع‌رسانی عمومی تهیه شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه درمانی پزشک نیست.
