رینوپلاستی ثانویه یا جراحی ترمیمی بینی به جراحی‌ای گفته می‌شود که پس از یک یا چند بار جراحی قبلی بینی انجام می‌شود. هدف از این جراحی ممکن است اصلاح ظاهر بینی، برطرف کردن مشکلات تنفسی، بازسازی ساختارهای آسیب‌دیده یا ترکیبی از این موارد باشد.
بعضی بیماران پس از جراحی اولیه به دلیل باقی ماندن یا ایجاد نامنظمی‌های ظاهری، تغییر شکل بینی، مشکلات تنفسی یا تغییرات ایجادشده در ساختار بینی به جراحی ترمیمی نیاز پیدا می‌کنند.
چرا رینوپلاستی ثانویه انجام می‌شود؟
رینوپلاستی ثانویه می‌تواند به دلایل مختلفی انجام شود، از جمله:
اصلاح نامتقارنی یا تغییر شکل ایجادشده پس از جراحی قبلی
برطرف کردن ناهماهنگی‌های ظاهری یا مشکلات مربوط به فرم بینی
اصلاح مشکلات تنفسی که پس از جراحی باقی مانده یا ایجاد شده‌اند
بازسازی یا تقویت ساختارهای بینی که در جراحی قبلی دچار تغییر شده‌اند
اصلاح مشکلات ایجادشده پس از ضربه یا آسیب
بهبود تغییراتی که با گذشت زمان در ظاهر یا عملکرد بینی ایجاد شده‌اند
بنابراین رینوپلاستی ثانویه لزوماً به معنای «جراحی ناموفق» نیست. شرایط و علت انجام جراحی باید در هر بیمار به صورت جداگانه بررسی شود.
چه زمانی می‌توان رینوپلاستی ثانویه انجام داد؟
زمان مناسب برای جراحی ترمیمی به علت مراجعه، وضعیت بافت‌ها و میزان بهبودی بینی بستگی دارد. در بسیاری از موارد بهتر است تا کامل شدن بخش عمده‌ای از روند ترمیم و کاهش تورم صبر شود؛ این زمان اغلب حدود یک سال یا بیشتر است.
با این حال، یک زمان ثابت برای همه بیماران وجود ندارد و در شرایط خاص ممکن است بررسی و تصمیم‌گیری در زمان متفاوتی انجام شود.
چرا رینوپلاستی ثانویه می‌تواند دشوارتر باشد؟
در جراحی قبلی، ساختار طبیعی بینی ممکن است تغییر کرده باشد و بافت‌های اسکار ایجاد شده باشند. همچنین ممکن است بخشی از غضروف تیغه بینی قبلاً برداشته شده باشد یا بافت‌های نرم بینی شرایط متفاوتی نسبت به جراحی اولیه داشته باشند.
به همین دلیل در بعضی بیماران، جراح علاوه بر اصلاح فرم بینی باید بخشی از ساختار آن را نیز بازسازی یا تقویت کند. البته میزان پیچیدگی جراحی ترمیمی در همه بیماران یکسان نیست و به شرایط هر بینی بستگی دارد.
آیا در رینوپلاستی ثانویه به پیوند غضروف نیاز است؟
در برخی بیماران برای بازسازی یا تقویت ساختار بینی به غضروف پیوندی نیاز است، اما این موضوع برای همه موارد ضروری نیست.
در صورت نیاز، معمولاً ابتدا بررسی می‌شود که آیا باقی‌مانده غضروف تیغه بینی (سپتوم) برای اهداف بازسازی کافی است یا خیر. اگر مقدار غضروف سپتوم کافی نباشد، بسته به شرایط ممکن است از غضروف گوش یا در مواردی از غضروف دنده استفاده شود.
انتخاب منبع غضروف به میزان مورد نیاز، محل و نوع نقص ساختاری، وضعیت بافت‌های بینی و هدف جراحی بستگی دارد.
آیا در رینوپلاستی ثانویه از غضروف مصنوعی یا پروتز استفاده می‌شود؟
استفاده از غضروف مصنوعی یا پروتز روش معمول ما برای بازسازی بینی نیست. هنگامی که برای تقویت یا بازسازی بینی به غضروف نیاز باشد، ترجیح داده می‌شود از غضروف طبیعی خود بیمار استفاده شود.
در درجه اول، در صورت کافی بودن، از غضروف باقی‌مانده تیغه بینی استفاده می‌شود و در صورت نیاز می‌توان از غضروف گوش یا غضروف دنده کمک گرفت.
آیا رینوپلاستی ثانویه همیشه به روش باز انجام می‌شود؟
خیر. رینوپلاستی ثانویه الزاماً همیشه با روش باز انجام نمی‌شود.
با این حال، در برخی جراحی‌های ترمیمی که نیاز به بررسی مستقیم و بازسازی دقیق ساختارهای بینی وجود دارد، روش باز می‌تواند دسترسی مناسبتری برای جراح فراهم کند. انتخاب روش باز یا بسته به پیچیدگی جراحی، نوع تغییرات مورد نیاز و شرایط بینی بستگی دارد.
برای آشنایی بیشتر با تفاوت این دو تکنیک می‌توانید مقاله مقایسه رینوپلاستی باز و بسته را نیز مطالعه کنید.
آیا رینوپلاستی ثانویه می‌تواند مشکل تنفسی را نیز اصلاح کند؟
بله. در صورتی که مشکل تنفسی ناشی از تغییرات ساختاری قابل اصلاح باشد، ممکن است بتوان آن را هم‌زمان با جراحی ترمیمی اصلاح کرد.
برای مثال، انحراف تیغه بینی، ضعف بعضی از ساختارهای نگهدارنده بینی یا تغییر شکل بخش‌هایی از بینی می‌توانند در عملکرد تنفسی نقش داشته باشند.
در چنین شرایطی، هدف جراحی فقط تغییر ظاهر بینی نیست و عملکرد تنفسی نیز باید در برنامه جراحی مورد توجه قرار گیرد. در موارد مناسب می‌توان از اصول سپتورینوپلاستی برای اصلاح هم‌زمان مشکلات ساختاری و عملکردی استفاده کرد.
آیا نتیجه رینوپلاستی ثانویه قابل پیش‌بینی است؟
هدف از جراحی ترمیمی، دستیابی به بهبود قابل توجه و منطقی در ظاهر و در صورت وجود مشکل، عملکرد بینی است؛ اما نتیجه نهایی همیشه به طور کامل قابل پیش‌بینی نیست.
عواملی مانند میزان اسکار، وضعیت پوست و بافت نرم، مقدار غضروف باقی‌مانده، شکل اولیه بینی، تعداد جراحی‌های قبلی و نوع اصلاحات مورد نیاز می‌توانند بر نتیجه تأثیر بگذارند. به همین دلیل در جراحی ترمیمی، ارزیابی دقیق شرایط بینی و تعیین اهداف واقع‌بینانه اهمیت زیادی دارد.
قبل از رینوپلاستی ثانویه چه چیزهایی باید بررسی شود؟
پیش از تصمیم‌گیری برای جراحی ترمیمی، لازم است شرایط بینی به‌طور کامل بررسی شود. از جمله:
علت یا علل نارضایتی از جراحی قبلی
وضعیت تنفس از راه بینی
فرم و تقارن بینی
وضعیت تیغه بینی و ساختارهای حمایتی
میزان غضروف باقی‌مانده
وجود اسکار یا تغییرات ناشی از جراحی‌های قبلی
کیفیت پوست و بافت نرم
تعداد و نوع جراحی‌های قبلی
انتظارات بیمار از نتیجه جراحی
در بعضی موارد، بررسی دقیق سوابق جراحی قبلی یا تصاویر قبل از عمل نیز می‌تواند به برنامه‌ریزی بهتر کمک کند.
جراحی ترمیمی بینی و پروتز چانه
در این نمونه، جراحی ترمیمی بینی همراه با پروتز چانه برای ایجاد تناسب بیشتر اجزای صورت انجام شده است.
سؤالات متداول
آیا جراحی ترمیمی بینی همان رینوپلاستی ثانویه است؟
این دو عبارت در میان بیماران معمولاً برای اشاره به یک مفهوم به کار می‌روند. «رینوپلاستی ثانویه» اصطلاح پزشکی رایج‌تری است و به جراحی بینی پس از یک یا چند عمل قبلی اشاره دارد.
آیا هر کسی که از نتیجه جراحی بینی خود راضی نیست، به رینوپلاستی ثانویه نیاز دارد؟
خیر. ابتدا باید مشخص شود علت نارضایتی چیست و آیا واقعاً مشکل ساختاری یا عملکردی وجود دارد که نیازمند جراحی باشد. در بعضی موارد، تغییرات ایجادشده هنوز تحت تأثیر روند طبیعی ترمیم و کاهش تورم هستند.
آیا در جراحی ترمیمی حتماً باید از غضروف دنده استفاده شود؟
خیر. غضروف دنده فقط در برخی موارد مورد نیاز است و انتخاب منبع غضروف به میزان و نوع بازسازی مورد نیاز بستگی دارد. در صورت امکان، ابتدا از غضروف باقی‌مانده تیغه بینی استفاده می‌شود و در صورت کافی نبودن، ممکن است غضروف گوش یا دنده مطرح شود.
آیا رینوپلاستی ثانویه سخت‌تر از جراحی اولیه است؟
در بعضی بیماران به دلیل وجود اسکار، تغییر ساختار طبیعی بینی و کمبود غضروف، جراحی ترمیمی پیچیده‌تر است؛ اما میزان دشواری در همه بیماران یکسان نیست.
آیا رینوپلاستی ثانویه می‌تواند هم ظاهر بینی و هم تنفس را اصلاح کند؟
بله. در صورتی که مشکلات ظاهری و عملکردی قابل اصلاح باشند، می‌توان هر دو هدف را در یک جراحی در نظر گرفت.
جمع‌بندی
رینوپلاستی ثانویه یا جراحی ترمیمی بینی، جراحی‌ای است که پس از یک یا چند عمل قبلی بینی با هدف اصلاح مشکلات ظاهری، عملکردی یا ساختاری انجام می‌شود.
این جراحی در بعضی بیماران به دلیل تغییرات ایجادشده در ساختار بینی، وجود اسکار یا کاهش غضروف موجود می‌تواند پیچیده‌تر از جراحی اولیه باشد. در صورت نیاز به بازسازی، معمولاً ابتدا از غضروف باقی‌مانده تیغه بینی استفاده می‌شود و در صورت کافی نبودن، ممکن است غضروف گوش یا دنده مورد استفاده قرار گیرد.
برای آشنایی بیشتر با اصول و انواع جراحی بینی می‌توانید صفحه جراحی بینی را نیز مطالعه کنید.
منابع علمی
Cuzalina A, Qaqish C. Revision rhinoplasty. Oral and Maxillofacial Surgery Clinics of North America. 2012;24(1):119–130. PubMed
Mrad MA, et al. Frozen Cadaveric Rib Grafts in Primary or Revision Rhinoplasty: A Systematic Review and Meta-analysis. Plastic and Reconstructive Surgery Global Open. 2025;13(4):e6658. PubMed
Deng R, et al. Deformity and revision rates after secondary unilateral cleft lip rhinoplasty with different cartilage grafts: A systematic review and meta-analysis. Journal of Cranio-Maxillofacial Surgery. 2025;53(7):873–880. PubMed
